Kumaş renk haslığı, boyarmaddenin liften ayrılıp çevreye (su, sürtünme, ter, ışık, yıkama) geçme direncinin ölçüsüdür. Sektörde haslık kelimesi, boyanın lifte sabitlenmişliğini yani kalıcılık ve direnç derecesini ifade eder; haslık derecesi yüksek bir kumaşta kullanım ve yıkama sırasında solma, akma ve boya transferi riski düşüktür.
Haslık zayıf olduğunda sorun kendini birkaç biçimde gösterir:
- Yüzeyde solma ve ton kaybı,
- Birlikte yıkandığı açık renkli kumaşa boya bulaşması,
- Ter veya sürtme temasında boyanın cilde ya da komşu yüzeye geçmesi,
- Yıkama sonrası lekeli, bulutlu görünüm.
İçindekiler
- Kumaş Renk Haslığı Kaç Olmalı? Test Türleri ve Gri Skala
- Kumaş Renk Haslığı Hangi Ürünlerde Öne Çıkar?
- Renk Haslığı ile Boya Aktarımı Arasındaki Fark Nedir?
Kumaş Renk Haslığı Kaç Olmalı? Test Türleri ve Gri Skala
Haslık sonuçları gri skala ile 1 (en kötü) – 5 (en iyi) arasında derecelendirilir; ışık haslığında ise 1-8 aralığındaki mavi yün skalası kullanılır. Günlük giyimde yaygın kabul gören alt sınırlar genellikle yıkama ve kuru sürtmede 4, yaş sürtmede 3-4, ter haslığında 4'tür; perde ve döşemelikte ışık haslığı beklentisi daha yüksektir.
| Test Türü | Standart | Tipik Kabul Değeri |
|---|---|---|
| Kuru sürtme haslığı | TS EN ISO 105-X12 | 4 ve üzeri |
| Yaş sürtme haslığı | TS EN ISO 105-X12 | 3-4 ve üzeri |
| Yıkama haslığı | TS EN ISO 105-C06 (40-60 °C, ~30 dk, banyo oranı 1:50) | 4 ve üzeri |
| Ter haslığı | TS EN ISO 105-E04 (asidik/alkalin çözelti, 37 °C) | 4 ve üzeri |
| Su haslığı | TS EN ISO 105-E01 (37 °C) | 4 ve üzeri |
| Klor (havuz) / deniz suyu haslığı | TS EN ISO 105-E03 / TS EN ISO 105-E02 | 3-4 ve üzeri |
| Işık haslığı | TS EN ISO 105-B02 (mavi yün skalası, 1-8) | 4 ve üzeri; perdede 5-6 |
Tüm testler ISO 105 serisi standarda göre yürütülür; laboratuvar raporlarında numune ölçüsü, uygulanan sıcaklık, süre, banyo oranı ve pH gibi koşullar, ilgili gri skala notuyla birlikte belirtilir.
Sonucu belirleyen değişkenler elyaf cinsi (pamuk, polyester, viskon), boyarmadde sınıfı, boyama sonrası durulama ve fiksaj kalitesidir.
Kumaş Renk Haslığı Hangi Ürünlerde Öne Çıkar?
Renk haslığı en çok, cilde doğrudan temas eden ve sık yıkanan ürün gruplarında belirleyicidir. Nevresim, çarşaf, havlu ve bornoz gibi ürünlerde kullanılan kumaş çeşitlerinde yıkama ve ter haslığı ilk aranan ölçütlerdendir.
- Nevresim, çarşaf, havlu, bornoz ve iç giyim: yıkama, ter ve su haslığı,
- Spor giyim, bebek–çocuk giyimi, gömlek ve pantolon: sürtme ile ter haslığı,
- Perde, döşemelik, outdoor ve araç tekstilleri: ışık haslığı.
Beyaz ile koyu renklerin birlikte yıkandığı ev kullanımında, düşük haslıklı bir ürün diğer parçalara boya bırakarak tüm yıkama grubunu riske atar.
Renk Haslığı ile Boya Aktarımı Arasındaki Fark Nedir?
Boya aktarımı (renk verme), kumaşın yıkama veya temas sırasında boya bırakmasıdır; yani gözlenen hata ve şikâyettir. Renk haslığı ise bu davranışı ölçen direnç ve performans ölçütüdür. İkisi aynı kök nedene bağlanır: zayıf fiksaj, yetersiz durulama ya da elyafa uygun olmayan boyarmadde seçimi.
Bu nedenle boyama sonrası adımların doğru kurgulanması gerekir; durulama, sabunlama ve fiksaj süreçlerinin bütünü kumaş terbiye işlemleri içinde yürütülür ve haslık değerini doğrudan etkiler.